Overwegingen in de keuze van een zorgmethodiek

De keuze voor een zorgmethodiek en/of classificatiesysteem is zowel strategisch als praktisch en kan op verschillende momenten relevant zijn: bij de start van de organisatie, wanneer de huidige methodiek onvoldoende aansluit, of bij een overstap naar een ander elektronisch cliëntendossier (ECD).

Welke zorgmethodieken bestaan er, welke overwegingen spelen mee en hoe kom je tot een weloverwogen keuze?

Overzicht van veelgebruikte standaard zorgmethodieken

Voordat we ingaan op de overwegingen bij het kiezen van een zorgmethodiek, volgt een overzicht van veelgebruikte standaardmethodieken en classificatiesystemen in Nederland. Let op: dit is geen uitputtende lijst. Naast standaardmethodieken bestaan er ook zelfontwikkelde methodieken binnen organisaties.

Zorgmethodiek / classificatiesysteem	Kenmerken	Zorgsector(en)
Positieve gezondheid	Breed inzetbare methode gericht op de menselijke benadering	Alle, behalve medisch
ICF	Breed inzetbare methode gericht op functioneren en participatie	Alle, behalve medisch en minder geschikt voor VVT
Shalock	Breed inzetbare methode binnen de gehandicaptenzorg waarbij de focus ligt op de kwaliteit van leven	Gehandicaptenzorg
Triple-C	Gericht op cliënten met een complexe zorgvraag, waarbij het probleemgedrag vaak een uiting is van onderliggende behoeften	Gehandicaptenzorg (specifiek LVB/EMB)
LACCS	Gericht op cliënten die vaak niet of nauwelijks zelf hun mening kunnen geven en waarbij hun signalen moeilijk te interpreteren zijn.	Gehandicaptenzorg (specifiek EVMB)
ZRM	Gebruiksvriendelijke en breed inzetbare methode gericht op participatie	Vooral sociaal domein, maar ook GGZ
Signs of safety	Gericht op samenwerking met het netwerk om te werken aan de veiligheid van kinderen	Sociaal domein (jeugdzorg)
Zorgleefplan	Gebruiksvriendelijke en integrale methode voor het vastleggen van zorgafspraken	VVT (intramuraal)
Omaha	Integrale methode gericht op methodisch werken	VVT (wijkverpleging)
Mikzo	Integrale methode gericht op persoonsgerichte zorg en welzijn	VVT (intramuraal en wijkverpleging)
interRAI	Zorgbeoordelingsinstrument ter ondersteuning van de zorgplanning en kwaliteitsmonitoring	VVT (intramuraal en wijkverpleging)
NANDA / NIC / NOC	Classificatie ter ondersteuning van het verpleegkundig redeneren en het structureren van het zorgplan	Medisch specialistische zorg
DSM-5 / ICD-11	Internationale classificatiesystemen ter diagnostisering van patiënten	Medisch specialistische zorg & GGZ
Herstelondersteunende zorg	Gericht op regie en herstel van cliënten met geestelijke problematiek	GGZ

Tabel: lijst met veelgebruikte zorgmethodieken per zorgsector in Nederland

 

Overwegingen bij het kiezen van een zorgmethodiek

Bij het maken van een keuze spelen diverse factoren een rol. Hieronder volgen enkele belangrijke overwegingen; niet uitputtend, en de relevantie kan per organisatie verschillen:

1. Toepasbaarheid binnen de zorgsector
   Niet elke methodiek is geschikt voor iedere sector. DSM-5 / ICD-11 is bijvoorbeeld niet bruikbaar voor verzorgend en verplegend personeel in VVT, terwijl Shalock niet toepasbaar is binnen de medisch specialistische zorg.

2. Match met de zorgvisie
   De gekozen methodiek moet aansluiten bij de visie van je organisatie. Zo past interRAI beter bij een medisch georiënteerde VVT-instelling, terwijl Positieve gezondheid meer past bij een holistische visie.

3. Doelgroep
   Voorbeeld binnen de gehandicaptenzorg: sommige methodieken zijn ontwikkeld voor brede doelgroepen (bijv. Triple-C), andere voor specifieke groepen (bijv. LACCS voor EVMB-cliënten).

4. Technische ondersteuning door ECD
   Controleer of je ECD de gewenste methodiek ondersteunt en wat de mogelijkheden en beperkingen zijn.

5. Mate van vrijheid en standaardisatie
   Biedt de methodiek veel sturing of juist meer ruimte voor eigen invulling? Welke aanpak sluit het beste aan bij je medewerkers en organisatiecultuur?

6. Eisen van financiers
   Sommige zorgverzekeraars vergoeden alleen zorg die volgens een erkend classificatiesysteem wordt geregistreerd.

7. Implementatie- en licentiekosten
   Sommige methodieken zijn gratis, andere brengen kosten met zich mee. Laat je hierover vooraf informeren.

8. Multidisciplinair gebruik
   Wil je dat alle disciplines binnen je organisatie dezelfde methodiek gebruiken, of juist dat iedere discipline met een eigen methodiek werkt?

Combinaties van zorgmethodieken

Het kan soms verstandig zijn meerdere methodieken te gebruiken, bijvoorbeeld wanneer je organisatie verschillende zorgsectoren, doelgroepen of zorgvisies bedient. Combinaties kunnen zo bijdragen aan een optimale aansluiting op de praktijk.

Hoe kom je tot een keuze?

Er is geen universeel antwoord op de vraag welke methodiek het beste past bij je organisatie. Elke organisatie is uniek in cliëntenpopulatie, type zorgverlening, omvang, cultuur en visie. Een gedegen analyse van voor- en nadelen van bruikbare methodieken is essentieel. Een weloverwogen keuze vormt de basis voor een stevig zorgproces.

Ondersteuning nodig?

Heb je vragen naar aanleiding van dit artikel? Wil je aan de slag met een (her)overweging van de zorgmethodiek(en), of direct een nieuwe implementeren?

Neem vrijblijvend contact op. AAG kent de verschillende methodieken en classificatiesystemen vanuit de praktijk en ondersteunt zorgorganisaties onafhankelijk bij het maken en implementeren van weloverwogen keuzes.