Community Care als voorbeeld voor de zorg

Community Care Dongen (CCD) is een door Albert ontwikkelde, wijkgerichte aanpak waarin één preferente, coördinerende aanbieder – in Dongen is dat Maria-oord – samen met zorgkantoren, gemeente, welzijn, huisartsen, woningcorporaties en informele netwerken verantwoordelijkheid neemt voor het totale functioneren van de wijk rondom kwetsbare ouderen. CCD verbindt zorg, wonen, welzijn en preventie domeinoverstijgend en werkt met kleine buurtstructuren, vaste teams, nabijheid, vroegsignalering en gezamenlijke besluitvorming. Het model levert aantoonbaar hogere cliënttevredenheid, minder versnippering, betere samenwerking tussen organisaties, meer regie voor professionals en lagere totale maatschappelijke kosten, terwijl het tegelijkertijd de sociale cohesie en leefbaarheid van de wijk versterkt.

“Ik dacht: wat als we het systeem opnieuw mochten ontwerpen?” Albert Vlemmix

Hoe is de Community-Care-gedachte ontstaan?

Albert: “Ik zag al vroeg in dat het zorgsysteem vastliep. In 2015 ging een groot deel van de zorg naar gemeenten, maar niemand wist hoe het werkte. Toen dacht ik: wat als we het systeem opnieuw mochten ontwerpen? Community Care ontstond vanuit die vraag. Traditionele zorg is verkaveld: zorg, welzijn, wonen, allemaal aparte loketten. Community Care brengt dat samen. De belangrijkste troef van Community Care is de leefcoach. Iemand met doorzettingsmacht die over domeinen heen mag handelen en direct kan regelen wat nodig is.”

Is Community Care daarmee hét voorbeeld voor de zorg van morgen?

Esther: “Ik ervaar bij verschillende zorgorganisaties dat wanneer ze durven te denken vanuit de leefwereld van mensen – en niet vanuit het systeem – er ruimte ontstaat voor oplossingen die echt werken. Het gedachtegoed van Albert is dus actueler dan ooit. Tegelijkertijd is het belangrijk om te beseffen dat Community Care geen blauwdruk is, maar een manier van denken. Iedereen is op zoek naar nieuwe vormen van zorg. Veel organisaties zoeken hét voorbeeld in de markt, maar dat is er niet. Ja, er zijn veel goede voorbeelden, maar er is geen ‘one size fits all’.”

“Denk vanuit de leefwereld van mensen, dan ontstaat er ruimte voor oplossingen die echt werken.” Esther Groenendijk-Adriaansen

Wat kunnen zorgorganisaties leren van de Community-Care-gedachte?

Albert: “Verandering begint bij jezelf. En echte zorg draait om mensen, niet om systemen. Ik denk vaak aan een meneer die elke dag met de rolstoel naar de dagbesteding ging, maar eigenlijk prima kon lopen. Hij zei: ‘Ik ga erin zitten omdat die rolstoel er staat.’ Die rolstoel was een onnodige oplossing voor een niet-bestaand probleem. Als je luistert naar wat mensen écht nodig hebben, kom je tot oplossingen die vaak verrassend eenvoudig zijn.”

Esther: “Wat we bij AAG dagelijks zien, is dat veel organisaties worstelen met het verbinden van strategische ambities aan de praktijk. De kern van Community Care – zorg dichtbij mensen, domeinoverstijgend en vanuit vertrouwen – komt terug in vraagstukken over huisvesting, wijkgericht werken en het organiseren van passende zorg. Dit zijn niet alleen beleidsmatige vraagstukken, maar dit is een antwoord op een maatschappelijke kanteling. En juist daar zie ik dat Community Care inspireert met een andere manier van kijken.”

Hoe kan AAG zorgorganisatie daarbij helpen?

Esther: “We gebruiken Community Care als kapstok, maar nooit als keurslijf. Elke organisatie heeft haar eigen vertrekpunt. Daarom starten we bij AAG altijd vanuit de context: wat speelt er lokaal, wat zijn de ambities van de organisatie, en waar liggen de kansen in de wijk? We begeleiden organisaties in het maken van hun eigen vertaalslag – bijvoorbeeld door samen te verkennen wat ‘nabijheid’ in hun situatie betekent. Het proces dat we daarbij doorlopen is minstens zo belangrijk als het resultaat. Zo ontstaat eigenaarschap en energie, en dat is essentieel voor duurzame verandering.”

Albert: “Organisaties zoals AAG kunnen helpen om bestuurders te begeleiden in het proces, en om de vertaalslag te maken van visie naar praktijk.”

En wat is er nodig om veranderingen duurzaam te laten slagen?

Albert: “Vertrouwen, lef en het doorbreken van regels die nergens wettelijk zijn vastgelegd, maar wel in ons hoofd zitten. Je moet durven doen wat goed is voor de cliënt.”