Ben jij klaar voor een stelselwijziging?

Waar jarenlang is ingezet op optimaliseren binnen bestaande kaders, vraagt de komende transformatie iets wezenlijk anders: keuzes die zowel de organisatievorm als de manier van sturen opnieuw definiëren. Bestuurders die nu anticiperen, creëren ruimte om straks wendbaar te opereren.

Beleidskaders en onderzoeken onderstrepen hetzelfde: de huidige manier van organiseren is richting 2030 niet houdbaar. De transformatie raakt het hart van de bedrijfsvoering en vraagt om een strategische herpositionering. Met de nieuwe ordening verschuiven verantwoordelijkheden structureel: meer zorg buiten de muren van het verpleeghuis, scherpere toegang tot intramurale capaciteit en een nadrukkelijke focus op preventie en het versterken van de dagelijkse leefkracht van ouderen. Gemeenten, zorgkantoren en aanbieders krijgen striktere kaders, meer onderlinge afhankelijkheid en bovenal minder ruimte om inefficiënties in stand te houden.

Bovendien komt er één leveringsvorm voor extramurale zorg die bijvoorbeeld VPT of MPT vervangt. Tot die tijd bevinden we ons in een overgangssituatie, waarbij MPT voorliggend is op VPT.

Wat kan dit betekenen voor zorgorganisaties?

De échte impact ligt niet alleen in ‘meer zorg thuis’, maar in drie systeemverschuivingen:

1. Herijking van het zorgaanbod
Organisaties moeten hun portfolio opnieuw ontwerpen: welke doelgroepen bedienen we in 2030 en in welke vormen? De huidige mix van intramuraal, VPT, behandeling en dagbesteding sluit vaak niet meer aan bij de toekomstige kaders.

2. Van productie naar populatiesturing
Waar de bedrijfsvoering nu vaak draait om productie, tarieven en formatie, vraagt de nieuwe ordening om sturen op uitkomst, buurtprofielen, risicoverdeling en netwerkafspraken. Dit verandert dashboards, KPI’s, contractering en capaciteitsplanning.

3. Een ander organisatiemodel
De verschuiving naar lichtere zorgvormen betekent dat interne organisatieprincipes radicaal anders moeten worden ingericht. Denk hierbij aan vastgoedstrategie, ICT, facilitaire processen, maar ook aan de inzet van behandelaren en de formatie van integrale wijkteams. Veel organisaties hebben hier nog geen concreet veranderplan voor.

En wat kan dit betekenen voor het vastgoed?

De grote vraag is: ben je klaar voor een stelselwijziging? Of anders gesteld: wat zal de financiële impact zijn?

Op voorhand is die impact niet exact in te schatten. Maar dat neemt niet weg dat er voor het vastgoed wel degelijk iets te zeggen valt over de mate waarin je afhankelijk bent van de bekostiging die je hiervoor ontvangt. Stel dat er een stelselwijziging komt of dat de vraag naar intramurale plaatsen afneemt: wat zou dan de opbrengst kunnen zijn? De opbrengst bij reguliere verhuur kan lager liggen dan de opbrengst vanuit bekostiging. In hoeverre raakt dit de continuïteit en wat kun je doen als dit scenario zich voordoet? Of zorg je er op voorhand voor dat je stelsel-onafhankelijk bent?

Het is waardevol om vanuit een stelsel-onafhankelijk perspectief naar de portefeuille te kijken en daarvan de impact vast te stellen. Vervolgens is het de moeite waard om te onderzoeken hoe die impact kan worden ondervangen met maatregelen, inclusief het bijbehorende tijdspad. Dit denken is niet vanzelfsprekend, omdat het stelsel-afhankelijke perspectief een rijke geschiedenis heeft die veel heeft gebracht. Maar die geschiedenis biedt geen garanties voor de toekomst. Juist het denken vanuit andere perspectieven is nodig om klaar te zijn voor wat er komt – zonder precies te weten wat dat zal zijn.

Wat moet er al in 2026 gebeuren?

Voor wie wil voorkomen dat een stelselwijziging een financiële of operationele verrassing wordt, is 2026 het moment om richting te bepalen. Dit vraagt om leiderschap, samenhang en scherpte.

Belangrijke stappen:

• Een toekomstbestendige portfolio- en vastgoedstrategie vaststellen, inclusief scenario’s voor 2028–2035.
• Contractering en governance in de regio herzien: wat doen we zelf en wat doen we in netwerkverband?
• De financiële impact van verschuivingen in Wlz, Wmo en Zvw doorrekenen.
• Strategische personeelsplanning baseren op de toekomstige zorgmix, niet op de huidige.
• Re-design van de bedrijfsvoering: van planning & control tot ICT-ondersteuning.
• Sturen op leefkracht: wat betekent dat concreet voor behandelaren, teams en vastgoed?

Tijd om vooruit te denken

Wil je sparren over wat deze stelselwijziging betekent voor jouw organisatie? Wij gaan graag met je in gesprek over een toekomstbestendig perspectief en de rol die jouw vastgoedportefeuille daarin speelt – of misschien een rol die het nog nooit heeft gehad.